Twardziak jadalny
Shiitake (Lentinula edodes) jest gatunkiem grzyba z rodziny Omphalotaceae, należącej do rzędu pieczarkowców (Agaricales) — jest więc spokrewniony z dobrze znaną pieczarką dwuzarodnikową (Agaricus bisporus). Shiitake pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej i występuje naturalnie głównie w Japonii, Korei, Chinach, Wietnamie, Tajlandii, a także na Borneo, Filipinach i w Papui Nowej Gwinei. Nazwa „shiitake” pochodzi od dwóch japońskich słów: „shii” (drzewo, na którym najczęściej rośnie) oraz „take” (grzyb).
Wygląd owocników
Owocniki twardnika japońskiego wytwarzają kapelusze o średnicy od 5 do 25 cm, osadzone na trzonach o średnicy 8-13 mm i wysokości 2-4 cm. Młode kapelusze są ciemnobrązowe do niemal czarnych, starsze znacznie jaśniejsze. Powierzchnia jest sucha, pokryta charakterystycznymi białymi kosmkami.
Historia uprawy
Historia uprawy shiitake sięga czasów dynastii Song w Chinach (960-1127 n.e.) — chiński autor Wang Cheng opisał metody jego uprawy w „Księdze rolnictwa” już w 1313 roku.
Wartości odżywcze
Pod względem odżywczym, suszone owocniki shiitake są bogate w białko (do 23% suchej masy), węglowodany, błonnik pokarmowy oraz składniki mineralne, takie jak żelazo, potas, fosfor i selen.
Badania naukowe — co warto wiedzieć
Substancje zawarte w shiitake — w tym polisacharyd lentinan — są od dekad przedmiotem intensywnych badań laboratoryjnych prowadzonych w wielu krajach.
Żadna z tych substancji nie znajduje się na liście dozwolonych oświadczeń zdrowotnych Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), a shiitake nie jest lekiem ani zarejestrowanym suplementem o potwierdzonym działaniu terapeutycznym w Polsce czy UE. Badania laboratoryjne i na zwierzętach nie są równoznaczne ze skutecznością u ludzi, a samodzielne stosowanie grzybów (czy ich ekstraktów) w leczeniu jakiejkolwiek choroby — bez konsultacji z lekarzem — jest niebezpieczne i może zaszkodzić, zwłaszcza w połączeniu z lekami na receptę. Jeśli masz pytania o wpływ grzybów na zdrowie, najlepszym źródłem informacji jest lekarz lub dietetyk.
Shiitake w kuchni
Shiitake jest przede wszystkim cenionym grzybem kulinarnym — intensywny, umami smak czyni go popularnym składnikiem kuchni azjatyckiej i fusion na całym świecie.